Với các trường hợp này chúng ta cần làm gì để giúp trẻ?
Tại sao trẻ lo lắng, găng tay khi phải đi học?
Như chúng ta đã biết, con nít có rất nhiều lo lắng và xuất hiện ở từng độ tuổi. Ngay từ bé, trẻ thường bám theo kêu khóc khi mẹ rời nhà đi chợ hay đi làm. lo lắng thường gặp ở con nít 1 - 3 tuổi, tỷ lệ ngang nhau ở hai giới. Có thể khởi phát ở tuổi trước khi đi học, nhưng nhiều trường hợp bắt đầu ở 10 - 12 tuổi; thể nặng tiêu biểu là không chịu đi học.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện tượng trên:
Các nguyên tố tâm lý xã hội: Trẻ nhỏ chưa trưởng thành và còn lệ thuộc vào mẹ; có nhiều lo sợ xảy ra trong giai đoạn phát triển như sợ mất mẹ, sợ mất tình yêu của mẹ,... đặc biệt là sợ phải chia ly với mẹ (sợ mất mẹ). trẻ nít chỉ cảm thấy an toàn khi có mặt bác mẹ mình.
Các yếu tố tính cách: Việc con trẻ không muốn đi học, sợ đi học có thể là do trẻ nhận thức kém không theo kịp các bạn; trẻ khó thích ứng với môi trường mới do có điều kiện ăn ở, chăm sóc dị biệt so với môi trường cũ... Một số trẻ thường chu đáo tường tận, muốn làm vui lòng, có thiên hướng tuân. Gia đình có khuynh hướng gắn bó săn sóc nhau, trẻ em được chiều chuộng, bố mẹ quá quan hoài.
Việc đổi thay môi trường sống, chuyển trường, chuyển lớp, chuyển chỗ ở đều là các cảnh huống gây stress với những trẻ này.
yếu tố di truyền: Các nghiên cứu gia đình cho thấy trẻ con bị lo âu thường là con của người bị rối loạn lo âu chia ly thời trẻ.
Nhân tố học tập: con nít thường tập nhiễm tính cách của bác mẹ. bác mẹ bị lo âu ám ảnh sợ, con cái sẽ thích nghi với các cảnh ngộ mới với tính cách ám ảnh sợ, đặc biệt là với môi trường học đường.
yếu tố từ môi trường: Các nhân tố bất lợi từ môi trường như điều kiện sinh hoạt và học tập nghèo nàn, trình độ nghiệp vụ sự phạm yếu kém, thỉnh thoảng trẻ bị bạn nạt hay bị cô giáo mắng, đánh, tạo sức ép...
bác mẹ, ba nên gần gụi, khích lệ trẻ, giúp trẻ giảm bớt lo âu khi đi học. (ảnh minh họa)
biểu hiện và giải pháp
Một số trẻ stress lo lắng khi đổi thay môi trường kèm theo các triệu chứng bệnh về thực thể như buồn nôn, đau bao tử, đau chỗ này đau chỗ khác, đau đầu, đau bụng, choáng váng, chóng mặt, các triệu chứng này giống như cảm cúm. Ở trẻ lớn hơn và thanh thiếu niên, có thể thấy các triệu chứng điển hình về tim mạch và hô hấp, đau ngực, hồi hộp, chóng mặt, choáng váng, nghẹt thở. Một số trẻ còn kèm theo các thể hiện của rối loạn giấc ngủ như đòi mẹ hay người có quan hệ gắn bó nằm bên cạnh cho đến khi trẻ ngủ, sợ bóng tối, khó ngủ, ác mộng…
Với những trường hợp này, trước tiên, chúng ta cần tĩnh tâm tìm hiểu nguyên cớ khiến con lo lắng, sợ đến trường. Khi tìm được căn nguyên chính xác chúng ta mới có thể tìm được cách khắc phục hợp.
Bố mẹ nên gần gụi, lắng tai và theo dõi những tâm sự và biểu lộ của con cái. Tuyệt đối không tạo áp lực cho trẻ, đồng thời có thể góp ý để thân phụ biết tình trạng của con, từ đó nỗ lực động viên con nhiều hơn, giúp con dần làm quen với môi trường mới. Chúng ta cũng có thể nhờ thân phụ tạo điều kiện để con ngồi gần, chơi cùng các bạn có tính cách vui vẻ, hòa đồng trong lớp để trẻ chóng vánh tìm được niềm vui kết bạn khi đến trường.
Ngoài ra, bác mẹ không nên trình diễn.# thái độ quá sốt sắng hay bị chi phối khi trẻ kêu mệt, đau đầu, đau bụng, buồn nôn hoặc có các triệu chứng này. Vì khi đó, trẻ có thể càng cố tình tỏ ra trầm trọng hơn và viện vào cớ đó để nghỉ học, hay không làm những việc chúng không thích. Bố mẹ cũng cần xác định rằng, những khó khăn này của trẻ chẳng thể chấm dứt ngay nên cần bền chí để giúp đỡ con khắc phục.
Điều thiết thực nhất là cha mẹ nên chuẩn bị cho trẻ làm quen với môi trường mới ngay từ khi trẻ còn học ở bậc học dưới hay ở nhà bằng cách rèn cho con biết tuân một số luật lệ như ngồi yên, giữ im lặng trong khoảng thời gian một mực, giúp con làm quen dần với các tri thức mới... Khi dạy con, bác mẹ cần lựa chọn theo ý thích của con và không nên theo kiểu bắt ép nhồi nhét. Hoạt động học tập nên xen kẽ với hoạt động chơi như vẽ, tô màu, xếp hình... Bố mẹ có thể dạy trẻ thông qua các hoạt động trong cuộc sống hằng ngày như để trẻ đếm, lấy bát, đũa mỗi bữa cơm, đếm bậc cầu thang, làm phép trừ số táo, số kẹo đã ăn...
Tuy nhiên, khi chúng ta đã tìm hiểu kĩ càng các căn nguyên và đã bền chí thực hiện các cách khắc phục mà trẻ vẫn có thể hiện lo lắng, sợ hãi tăng lên hoặc mỏi mệt, sút cân thì việc cần làm là đưa trẻ đến các chuyên gia sức khỏe thần kinh và tâm lý để nhận sự đánh giá tham vấn và giúp đỡ kịp thời.
ThS Tâm lý Nguyễn Như Phương
