Với các trường hợp này chúng ta cần làm gì để giúp trẻ?
Tại sao trẻ lo âu, bít tất tay khi phải đi học?
Như chúng ta đã biết, trẻ thơ có rất nhiều lo âu và xuất hiện ở từng độ tuổi. Ngay từ bé, trẻ thường bám theo kêu khóc khi mẹ rời nhà đi chợ hay đi làm. lo lắng thường gặp ở trẻ mỏ 1 - 3 tuổi, tỷ lệ ngang nhau ở hai giới. Có thể phát khởi ở tuổi trước khi đi học, nhưng nhiều trường hợp bắt đầu ở 10 - 12 tuổi; thể nặng điển hình là không chịu đi học.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện tượng trên:
Các nguyên tố tâm lý xã hội: Trẻ nhỏ chưa trưởng thành và còn lệ thuộc vào mẹ; có nhiều lo sợ xảy ra trong giai đoạn phát triển như sợ mất mẹ, sợ mất tình ái của mẹ,... đặc biệt là sợ phải chia ly với mẹ (sợ mất mẹ). trẻ thơ chỉ cảm thấy an toàn khi có mặt ba má mình.
Các yếu tố tính cách: Việc trẻ thơ không muốn đi học, sợ đi học có thể là do trẻ nhận thức kém không theo kịp các bạn; trẻ khó thích nghi với môi trường mới do có điều kiện ăn ở, chăm sóc khác biệt so với môi trường cũ... Một số trẻ thường chu đáo tỉ mỉ, muốn làm vui lòng, có khuynh hướng tuân. Gia đình có khuynh hướng gắn bó chăm nom nhau, trẻ nít được chiều chuộng, bác mẹ quá quan tâm.
Việc đổi thay môi trường sống, chuyển trường, chuyển lớp, chuyển chỗ ở đều là các cảnh huống gây stress với những trẻ này.
yếu tố di truyền: Các nghiên cứu gia đình cho thấy con trẻ bị lo lắng thường là con của người bị rối loạn lo âu chia ly thời trẻ.
yếu tố học tập: con trẻ thường tập nhiễm tính cách của ba má. ba má bị lo âu ám ảnh sợ, con cái sẽ thích nghi với các cảnh ngộ mới với tính cách ám ảnh sợ, đặc biệt là với môi trường đường.
Nhân tố từ môi trường: Các yếu tố bất lợi từ môi trường như điều kiện sinh hoạt và học tập nghèo nàn, trình độ nghiệp vụ sự phạm yếu kém, thỉnh thoảng trẻ bị bạn bắt nạt hay bị cô giáo mắng, đánh, tạo sức ép...
bố mẹ, thân phụ nên gần gũi, động viên trẻ, giúp trẻ giảm bớt lo lắng khi đi học. (ảnh minh họa)
biểu lộ và giải pháp
Một số trẻ stress lo lắng khi đổi thay môi trường kèm theo các triệu chứng bệnh về thực thể như buồn nôn, đau dạ dày, đau chỗ này đau chỗ khác, đau đầu, đau bụng, choáng váng, chóng mặt, các triệu chứng này giống như cảm cúm. Ở trẻ lớn hơn và thanh thiếu niên, có thể thấy các triệu chứng điển hình về tim mạch và hô hấp, đau ngực, hồi hộp, chóng mặt, choáng váng, nghẹt thở. Một số trẻ còn kèm theo các miêu tả của rối loạn giấc ngủ như đòi mẹ hay người có quan hệ gắn bó nằm bên cạnh cho đến khi trẻ ngủ, sợ bóng tối, khó ngủ, ác mộng…
Với những trường hợp này, trước nhất, chúng ta cần bình tĩnh tìm hiểu nguyên nhân khiến con lo âu, sợ đến trường. Khi tìm được nguyên cớ chính xác chúng ta mới có thể tìm được cách khắc phục hợp.
bác mẹ nên gần gụi, lắng nghe và theo dõi những tâm can và trình bày của con cái. Tuyệt đối không tạo sức ép cho trẻ, song song có thể góp ý để nghiêm đường biết tình trạng của con, từ đó nỗ lực khích lệ con nhiều hơn, giúp con dần làm quen với môi trường mới. Chúng ta cũng có thể nhờ cha tạo điều kiện để con ngồi gần, chơi cùng các bạn có tính cách vui vẻ, hòa đồng trong lớp để trẻ mau chóng tìm được niềm vui kết giao khi đến trường.
Ngoài ra, Bố mẹ không nên diễn tả thái độ quá sốt sắng hay bị chi phối khi trẻ kêu mệt, đau đầu, đau bụng, buồn nôn hoặc có các triệu chứng này. Vì khi đó, trẻ có thể càng cố tình tỏ ra trầm trọng hơn và viện vào cớ đó để nghỉ học, hay không làm những việc chúng không thích. ba má cũng cần xác định rằng, những khó khăn này của trẻ chẳng thể kết thúc ngay nên cần bền chí để viện trợ con khắc phục.
Điều thiết thực nhất là ba má nên chuẩn bị cho trẻ làm quen với môi trường mới ngay từ khi trẻ còn học ở bậc học dưới hay ở nhà bằng cách rèn cho con biết tuân một số quy tắc như ngồi yên, giữ im lặng trong khoảng thời gian nhất thiết, giúp con làm quen dần với các kiến thức mới... Khi dạy con, Bố mẹ cần tuyển lựa theo ý thích của con và không nên theo kiểu bắt ép nhồi nhét. Hoạt động học tập nên xen kẽ với hoạt động chơi như vẽ, tô màu, xếp hình... bác mẹ có thể dạy trẻ duyệt y các hoạt động trong cuộc sống hằng ngày như để trẻ đếm, lấy bát, đũa mỗi bữa cơm, đếm bậc cầu thang, lấy lệ trừ số táo, số kẹo đã ăn...
Tuy nhiên, khi chúng ta đã tìm hiểu tường tận các căn nguyên và đã kiên trì thực hành các cách khắc phục mà trẻ vẫn có diễn tả lo lắng, sợ hãi tăng lên hoặc mệt mỏi, sút cân thì việc cần làm là đưa trẻ đến các chuyên gia sức khỏe tâm thần và tâm lý để nhận sự đánh giá tham vấn và giúp đỡ kịp thời.
ThS Tâm lý Nguyễn Như Phương
